NIEUWSBRIEF
LOGIN
LASERKLASSEN VOOR FIBERLASERS: Veiligheid en regelgeving
DOOR GEERT PAS, TEAMLEADER HEALTH, SAFETY & ENVIRONMENT BIJ VOORTMAN
Moderne fiberlasers zijn krachtiger en efficiënter dan ooit tevoren. Omdat hun stralen onzichtbaar zijn voor het blote oog, zijn duidelijke veiligheidsnormen nodig. Dit is waar laserklassen van pas komen.
In industriële omgevingen zoals staalbouw of plaatbewerking kunnen fiberlasers extreem hoge vermogens bereiken. Deze stralen zijn sterk genoeg om binnen enkele seconden door metaal heen te snijden. Daarom moeten ze gecontroleerd, afgeschermd en met de juiste veiligheidsmaatregelen gebruikt worden.
Laserklassen helpen fabrikanten, operators en bedrijven te begrijpen hoe 'toegankelijk' een lasersysteem is. Ze geven ook aan welk beschermingsniveau vereist is. Laserklassen maken duidelijk wanneer een machine veilig is om van buitenaf te gebruiken. Ze geven ook aan wanneer de krachtige laserstraal binnenin gevaarlijk zou zijn bij blootstelling.
Door deze klassen te begrijpen, wordt het veel duidelijker waarom CNC-lasersnijmachines zijn ontworpen zoals ze zijn. Het laat ook zien hoe ze de veiligheid van operators waarborgen, zelfs terwijl ze ongelooflijk krachtige fiberlaserbronnen bevatten. En als u overweegt te investeren in een lasermachine, helpt kennis van de verschillende klassen u bij het kiezen van het juiste systeem.
In dit artikel:
Wat is een fiberlaser?
Voordat we dieper ingaan op laserklassen, is het handig om te begrijpen hoe een fiberlaser werkt. Laser is een afkorting van Light Amplification by the Stimulated Emission of Radiation. Een bron (solid-state) transporteert licht door een glasvezelkabel om het benodigde energieniveau te bereiken. Vervolgens ontstaat een zeer intense, sterk gefocusseerde straal.
Deze straal biedt het vermogen en de precisie om materialen zoals staal te snijden. Dit industriële type laser wordt gebruikt voor veeleisende toepassingen in de productie, zoals staalbewerking.
Als u meer wilt weten over hoe krachtige vezellasers werken, hebben we hier een uitgebreid artikel over geschreven:
Waarom kiezen voor krachtige fiberlasers in de staalbewerking? >>
Waarom laserklassen bestaan
Laserklassen zijn er om ervoor te zorgen dat iedereen die met lasers werkt, dit veilig en verantwoord kan doen. Het classificatiesysteem is vastgesteld door de Internationale Elektrotechnische Commissie (IEC) in de norm IEC 60825-1. Deze internationale normen delen lasers in verschillende klassen in. Elke klasse geeft het vermogen van de laser weer, de risico's die deze kan opleveren en de veiligheidsmaatregelen die tijdens het gebruik nodig zijn. Dit systeem biedt duidelijkheid voor zowel fabrikanten als gebruikers. Het helpt hen de gevaren te begrijpen en de juiste veiligheidsaanpak te bepalen.
Laserklassen grafiek
Laserklassen 1 en 4
De norm IEC 60825-1 definieert verschillende laserklassen. In de industriële staalbewerking krijgt u doorgaans te maken met twee van deze laserklassen: systemen van klasse 1 en klasse 4. Dit is wat deze twee klassen in de praktijk betekenen:
Klasse 1 lasermachine
Klasse 1 lasers zijn het veiligst om in de buurt te zijn. Bij een klasse 1 laser is het laserlicht volledig afgeschermd binnenin een machine of werkruimte. Deze vindt u in volledig gesloten systemen, zoals onze eigen Voortman lasersnijmachines. De laser binnenin kan zeer krachtig zijn. De behuizing is echter zo ontworpen dat zowel de directe laserstraal als eventuele reststraling als gevolg van reflectie of verstrooiing wordt opgevangen. Tijdens normaal gebruik wordt de machine gebruikt zoals bedoeld en blijven alle afdekkingen en vergrendelingen intact. Dit zorgt ervoor dat er geen gevaarlijke laserstraling uit de machinebehuizing kan ontsnappen. U bent volledig beschermd. Operators hebben geen speciale laserbeschermbril of beschermende kleding nodig om in de buurt van een klasse 1 lasermachine te staan.
Goed om te weten: De laserstraal is het gefocusseerde, zeer intense licht dat wordt gebruikt voor het snijden en kan ernstig letsel veroorzaken als er rechtstreeks in wordt gekeken. Laserstraling is een bredere term die ook gereflecteerd en verstrooid licht binnen de machine omvat. Het is ongevaarlijk als het binnen de limieten blijft.
Klasse 4 lasermachine
Klasse 4 lasers zijn het gevaarlijkst. Een lasersnijmachine met hoog vermogen moet volledig afgesloten zijn om de veiligheid te garanderen. Als de behuizing openingen, gaten of defecte gordijnen heeft, moet deze worden behandeld als een klasse 4 laser. Deze lasers kunnen ernstig oog- en huidletsel veroorzaken door directe of gereflecteerde blootstelling. Een lasersysteem van klasse 4 kan ook reststraling uitzenden buiten de directe laserstraal. Dit omvat: gereflecteerd laserlicht, verstrooide laserstraling en indirecte blootstelling via nabijgelegen oppervlakken. Ze kunnen ook materialen doen ontbranden. Het gebruik van Klasse 4-lasers vereist strikte voorzorgsmaatregelen. Dit omvat gecertificeerde laserveiligheidsbrillen, beschermende kleding, gecontroleerde werkruimtes en geschikte afscherming.
Onthoud dit: klasse 1 betekent dat de machine u veilig houdt, en klasse 4 betekent dat u zelf actief voor uw veiligheid moet zorgen.
Lasersystemen zijn ongelooflijk krachtige hulpmiddelen in de industriële staalbewerking. Ze moeten met zorg worden behandeld en in overeenstemming met de veiligheidsregels van hun laserklasse.
De laserklasse van uw machine
Weet u niet zeker welke laserklasse uw machine heeft? De snelste manier om dit te controleren is door te zoeken naar het gele laserveiligheidslabel op de apparatuur. Op dit label moet de klasse volgens IEC 60825-1 staan vermeld. Zo weet u direct of het systeem een veilige, gesloten Klasse 1-machine is of een risicovolle Klasse 4-laser. U kunt de classificatie ook vinden in de handleiding of technische documentatie van de machine. Als de informatie niet gemakkelijk toegankelijk is, kunt u de fabrikant of leverancier vragen.
Het is belangrijk om te onthouden dat een machine alleen Klasse 1 blijft als de behuizing volledig intact is. Openingen, beschadigde gordijnen of omzeilde veiligheidssystemen maken er in feite een laser van klasse 4 van. Als er onzekerheid bestaat of een veiligheidsvoorziening onjuist lijkt, behandel het systeem dan als een systeem met een hoog risico. Controleer de lasercategorie voordat u verdergaat.
Lasermachines van Voortman vallen tijdens normaal gebruik altijd onder klasse 1. Onze machines zijn volledig afgesloten. Dit ontwerp voorkomt dat de operator tijdens normaal gebruik wordt blootgesteld aan de laserstraal en eventuele resterende laserstraling.
Wat maakt een fiberlaser potentieel gevaarlijk?
Een fiberlaserstraal is volledig onzichtbaar. Deze is niet voelbaar. Daarom treedt de natuurlijke knipperreflex van het oog nooit in werking als een (gereflecteerde) laserstraal het oog binnenkomt. Het gevaar is dat het oog de energie van de laser wél absorbeert. Dit kan het netvlies blijvend beschadigen voordat iemand zich zelfs maar realiseert dat er iets mis is. (Het netvlies is de lichtgevoelige laag achter in je oog. Het werkt zoals de sensor in een camera.) Dit risico bestaat bij lasers van klasse 4, waarbij de straal of reflecties niet worden afgeschermd.
Waarom zijn fiberlaserstralen onzichtbaar? De meeste industriële fiberlasers werken op een golflengte van ongeveer 1070 nanometer (nm). Met andere woorden: het licht van de laser heeft een golflengte van 1070 nm. Mensen kunnen doorgaans licht zien met golflengten van ongeveer 380 nm tot 700 nm. Omdat de golflengte van fiberlaser licht buiten het zichtbare bereik ligt, is de straal volledig onzichtbaar.
De huid kan ook door een fiberlaser worden beschadigd, maar het risico werkt anders. Als laserlicht of een reflectie daarvan de huid raakt, verwarmt het de huid. Omdat de huid pijnreceptoren heeft, voelt u de warmte meestal snel en trekt u zich terug, wat helpt de schade te beperken.
Inzicht in de risico's van fiberlaserstralen biedt belangrijke context. Met deze kennis worden de verschillende lasercategorieën gemakkelijker te begrijpen.
CE-markeringen en laserveiligheid
Laserklassen geven aan aan hoeveel laserstraling een machine operators kan blootstellen, maar daar houdt de naleving niet op. Elk lasersysteem dat in Europa wordt verkocht, moet ook voldoen aan de bredere veiligheidseisen van de toepasselijke EU-machineregelgeving. Daar komt de CE-markering om de hoek kijken.
Het belangrijkste punt is dat de fabrikant of importeur wettelijk verantwoordelijk is voor het waarborgen van de veiligheid van de machine. Om dit aan te tonen, moeten zij een formeel proces volgen voordat zij een CE-markering op de machine aanbrengen. Dit proces begint met het identificeren van alle mogelijke risico's. Deze risico's worden vastgelegd in een technisch dossier, gevolgd door maatregelen om ze te beperken. Ten slotte wordt aangetoond dat de machine voldoet aan essentiële veiligheidseisen, vaak door Europese veiligheidsnormen toe te passen.
De fabrikant moet ook een conformiteitsverklaring opstellen. Hieruit blijkt dat de machine veilig is en voldoet aan de EU-regels. Daarnaast moet de fabrikant ook een gebruikershandleiding in de lokale taal verstrekken. Pas wanneer al deze stappen zijn voltooid, is de CE-markering toegestaan.
Wees alert op onjuiste of misleidende CE-markeringen.
Sommige machines hebben een CE-markering, ook al voldoen ze niet volledig aan de EU-veiligheidseisen. In sommige gevallen brengen fabrikanten zelf een CE-markering aan die onjuist, onvolledig of misleidend is. Een CE-logo op zich garandeert niet dat een machine aan alle EU-eisen voldoet.
In de praktijk kan het moeilijk zijn om het verschil te zien tussen een correcte CE-markering en een onjuiste of misleidende. Daardoor kunnen niet-conforme machines op het eerste gezicht conform lijken.
Bij het beoordelen van een machine kunnen kopers de volgende stappen nemen:
- Controleer altijd of de CE-markering vergezeld gaat van de juiste documentatie, zoals de EU-conformiteitsverklaring.
- Controleer of de machine voldoet aan de relevante normen en richtlijnen.
- Vraag bij twijfel de fabrikant om gedetailleerd bewijs van conformiteit.
De CE-markering moet staan voor veiligheid en kwaliteit. Het heeft alleen waarde als het wordt ondersteund door daadwerkelijke naleving.
Voortman machines zijn laserklasse 1
Alle Voortman-machines die lasertechnologie gebruiken, zijn geclassificeerd als Laser Klasse 1. Ze zijn allemaal zo ontworpen dat operators tijdens normaal gebruik nooit worden blootgesteld aan gevaarlijke laserstraling. Dit werkt als volgt:
- De laser is volledig afgesloten.
- Er kan geen schadelijke straling ontsnappen
- Veiligheidsvergrendelingen voorkomen blootstelling
- Gecertificeerde afscherming beschermt operators
- Ze voldoen aan strenge internationale normen